İçindekiler
6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu yürürlüğe gireli on yılı geçti. Buna rağmen birçok şirkette “KVKK uyumu” hâlâ internet sitesine konmuş bir aydınlatma metninden ve imzalatılan genel bir açık rıza formundan ibaret. 2024 yılında yapılan kapsamlı değişiklikler, 2026 için yeniden değerlenen ceza tutarları ve Anayasa Mahkemesi’nin yeni kararlarıyla tablo değişti. Bu yazıda enerji, makine ve üretim sektöründeki şirketlerin en sık hata yaptığı noktaları ve yönetimin önceliklendirmesi gereken adımları ele alıyoruz.
KVKK yalnızca bilgi işlem departmanının işi değil
Sanayi şirketleri çoğu zaman kendilerini “kişisel veriyle pek işi olmayan” işletmeler olarak görür; çünkü müşterileri bireyler değil şirketlerdir. Oysa bir üretim veya enerji şirketinin günlük işleyişinde kişisel veri her yerdedir: çalışan özlük dosyaları, iş sağlığı ve güvenliği kapsamındaki sağlık raporları, personel devam kontrol sistemlerindeki parmak izi veya yüz tanıma kayıtları, tesis ve şantiye kameraları, şirket araçlarındaki konum takip sistemleri, santral ve şantiye ziyaretçi kayıtları, alt yüklenici personelinden toplanan kimlik, ehliyet ve yüksekte çalışma sertifikaları, bayi ve müşteri yetkililerinin iletişim bilgileri, fuarlarda toplanan kartvizitler.
Çalışan sayısının yüksek, sahanın dağınık ve taşeron kullanımının yoğun olduğu bu sektörde veri, merkezden çok sahada üretilir; risk de büyük ölçüde sahada doğar. Bu nedenle KVKK uyumu bir hukuk ya da bilgi işlem projesi olarak değil, insan kaynakları, İSG, satın alma, satış ve bilgi teknolojilerini birlikte ilgilendiren bir yönetim meselesi olarak ele alınmalıdır.
Uyumun temel taşları
Veri envanteri. Uyumun başlangıç noktası, hangi birimin hangi kişisel veriyi, hangi amaçla, hangi hukuki sebebe dayanarak işlediğini, ne kadar süre sakladığını ve kimlere aktardığını gösteren envanterdir. Envanter çıkarılmadan hazırlanan politika ve metinler, başka bir şirketin belgelerinin kopyası olmaktan öteye geçemez ve denetimde ilk sorgulanan husus da budur.
Aydınlatma yükümlülüğü. Kişisel veri elde edilirken ilgili kişiye; veri sorumlusunun kimliği, işleme amacı, verinin kimlere ve hangi amaçla aktarılabileceği, toplama yöntemi ve hukuki sebebi ile kişinin hakları hakkında bilgi verilmesi zorunludur. Aydınlatma metni ile açık rıza metni aynı belgede birleştirilmemeli; aydınlatma, rıza alınıp alınmamasından bağımsız bir yükümlülüktür. Çalışanlar, ziyaretçiler, aday çalışanlar ve müşteri yetkilileri gibi farklı kişi grupları için ayrı ve kendi süreçlerine uygun metinler hazırlanmalıdır.
Açık rıza bir “kurtarıcı” değildir. En yaygın hatalardan biri, her işlemi açık rızaya dayandırmaktır. Kanun; sözleşmenin ifası, hukuki yükümlülüğün yerine getirilmesi, bir hakkın tesisi veya korunması ve veri sorumlusunun meşru menfaati gibi açık rıza gerektirmeyen işleme şartları öngörmektedir. Bu şartlardan biri mevcutsa ayrıca rıza alınması hem gereksizdir hem de yanıltıcıdır: rızasını geri çeken çalışanın verisini işlemeye devam etmek zorunda olan şirket, kendi kurduğu sistemle çelişkiye düşer. Açık rıza; belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayanan ve özgür iradeyle verilmiş olmalı, bir hizmetin veya iş ilişkisinin ön şartı hâline getirilmemelidir.
VERBİS kaydı. Kurul kararıyla belirlenen istisna kapsamında, yıllık çalışan sayısı 50’den az ve yıllık mali bilanço toplamı 100 milyon TL’den az olan ve ana faaliyet konusu özel nitelikli kişisel veri işleme olmayan veri sorumluları Veri Sorumluları Siciline kayıt yükümlülüğünden muaftır. Bu eşikleri aşan şirketlerin kayıt yaptırması ve bilgileri güncel tutması gerekir. Uygulamada sık görülen sorun, kaydın bir kez yapılıp yıllarca güncellenmemesidir.
Saklama ve imha. Kişisel veriler, işleme amacının gerektirdiği veya mevzuatta öngörülen süre kadar saklanabilir. Sicile kayıtlı şirketlerin saklama ve imha politikası hazırlaması, süresi dolan verileri altı ayı geçmeyen periyotlarla silmesi, yok etmesi veya anonim hâle getirmesi gerekir. Süresiz tutulan aday CV’leri, yıllar öncesine ait kamera kayıtları ve ayrılmış çalışanların gereksiz verileri en sık karşılaşılan örneklerdir.
İlgili kişi başvuruları. Çalışan veya üçüncü kişilerin verilerine ilişkin başvuruları en geç otuz gün içinde ve kural olarak ücretsiz yanıtlanmalıdır. Başvuruyu kimin karşılayacağı ve hangi birimlerden bilgi toplanacağı önceden belirlenmemişse, bu süre kolaylıkla kaçırılır.
2024 değişikliği, özel nitelikli veriler ve yurt dışına aktarım
7499 sayılı Kanun ile yapılan ve 1 Haziran 2024 tarihinde yürürlüğe giren değişiklikler, şirketlerin uygulamasını doğrudan etkileyen iki alanı yeniden düzenledi.
Özel nitelikli kişisel veriler. Sağlık ve biyometrik veriler gibi özel nitelikli veriler, değişiklik öncesinde kural olarak açık rızaya bağlıydı. Yeni düzenlemeyle bu veriler, açık rıza dışında Kanun’da sayılan sınırlı hâllerde de işlenebilir hâle geldi; istihdam, iş sağlığı ve güvenliği ve sosyal güvenlik alanındaki hukuki yükümlülüklerin yerine getirilmesi bunların başında gelir. Bu, sanayi şirketleri için önemli bir rahatlamadır: işe giriş ve periyodik sağlık muayenesi kayıtları artık rızaya dayandırılmak zorunda değildir.
Ancak bu genişleme sınırsız değildir. Özellikle parmak izi veya yüz tanıma ile mesai takibi konusunda Kurul, ölçülülük ilkesini sıkı yorumlamaktadır. Biyometrik sistemler, gerçekten yüksek güvenlik gerektiren alanlarla sınırlı tutulmalı; giriş-çıkış takibi için çalışana kartlı sistem gibi alternatif bir yöntem sunulmalıdır.
Yurt dışına aktarım. Yeni rejim kademeli bir yapı öngörür: aktarımın yapılacağı ülke veya sektör hakkında bir yeterlilik kararı varsa ona dayanılır; yoksa standart sözleşme veya bağlayıcı şirket kuralları gibi uygun güvencelerden biri sağlanır; bunların da bulunmadığı hâllerde ancak arızi nitelikteki sınırlı istisnalara başvurulabilir. Açık rızaya dayalı yurt dışı aktarım için tanınan geçiş süresi 1 Eylül 2024’te sona ermiştir.
Sanayi şirketleri bu rejimle çoğu zaman farkında olmadan karşılaşır: yurt dışında barındırılan ERP, CRM ve e-posta hizmetleri, yabancı ortak veya ana şirketle paylaşılan personel verileri, türbin veya ekipman üreticisinin uzaktan izleme ve servis sistemleri, yurt dışındaki fuar ve eğitim organizasyonları bunlara örnektir. Kurul’un yayımladığı standart sözleşmeler metinleri değiştirilmeden kullanılmalı, taraflarca usulüne uygun imzalanmalı ve imzaların tamamlanmasından itibaren beş iş günü içinde Kurum’a bildirilmelidir. Bu bildirimi yapmamanın 2026 yılı için idari para cezası 90.308 TL ile 1.806.177 TL arasındadır.
Veri güvenliği ve ihlal bildirimi
Veri sorumlusu, verilerin hukuka aykırı işlenmesini ve erişilmesini önlemek için gerekli teknik ve idari tedbirleri almak zorundadır. Pratikte bu; yetki matrisi ve erişim kayıtları (log), şifreleme, yedekleme, çalışan eğitimi ve gizlilik taahhütnameleri anlamına gelir. Sıkça gözden kaçan bir diğer husus, veri işleyenlerle yapılan sözleşmelerdir: bordro ve muhasebe firmaları, OSGB’ler, özel güvenlik şirketleri ve bilgi işlem hizmet sağlayıcıları şirket adına veri işler ve şirket, onların ihlallerinden de birlikte sorumludur. Bu ilişkilerin yazılı sözleşmeyle ve veri güvenliği yükümlülükleri açıkça düzenlenerek kurulması gerekir.
Bir veri ihlali (örneğin fidye yazılımı saldırısı, kaybolan dizüstü bilgisayar veya yanlış kişiye gönderilen personel listesi) yaşandığında, Kurul’a 72 saat içinde bildirim yapılmalı, etkilenen kişilere de makul en kısa sürede bilgi verilmelidir. Bu nedenle ihlal anında kimin karar vereceği, kimin bildirim yapacağı ve hangi bilgilerin toplanacağı önceden yazılı bir ihlal müdahale planında belirlenmelidir. Veri güvenliği yükümlülüğünün ihlali, Kanun’daki en ağır yaptırımı gerektirir: 2026 yılı için 256.357 TL ile 17.092.242 TL arasında idari para cezası.
Sahada en sık görülen hatalar
Kameralar. Tesis girişlerinde aydınlatma levhası bulunmaması, soyunma odası ve dinlenme alanı gibi mahremiyet beklentisi yüksek alanlara kamera yerleştirilmesi, kayıtların süresiz saklanması ve kayıtlara yetkisiz kişilerin erişebilmesi.
Araç takip sistemleri. Şirket araçlarının konum verisinin mesai dışında ve özel kullanım sırasında da izlenmesi; çalışanın bu konuda aydınlatılmaması.
Mesajlaşma grupları. Saha ekiplerinin anlık mesajlaşma gruplarında personel kimlik fotokopileri, sağlık raporları veya kaza fotoğrafları paylaşması. Bu kayıtlar şirketin kontrolü dışındaki cihazlarda ve çoğu zaman yurt dışındaki sunucularda kalır.
Alt yükleniciler. Şantiye ve santral girişlerinde taşeron personelinden toplanan belgelerin kimin sorumluluğunda olduğunun, ne kadar saklanacağının ve iş bitiminde ne olacağının sözleşmede düzenlenmemesi.
Fuar kartvizitleri ve e-bültenler. Fuarda toplanan kartvizitlerin doğrudan pazarlama listesine eklenmesi. KVKK’nın yanında 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ve İleti Yönetim Sistemi (İYS) kuralları da ayrıca değerlendirilmelidir.
İşe alım süreçleri. Başvuru formlarında ihtiyaç dışı bilgi (din, medeni hâl ayrıntıları, sağlık geçmişi gibi) istenmesi; olumsuz sonuçlanan başvurulara ait CV’lerin süresiz saklanması.
Yaptırımlar ve son gelişmeler
KVKK’daki idari para cezaları her yıl yeniden değerleme oranında artırılmaktadır; 2026 yılı için bu oran %25,49’dur. Aydınlatma yükümlülüğüne aykırılık için ceza 85.437 TL ile 1.709.200 TL arasındadır; veri güvenliği yükümlülüğünün ihlali ise milyonlarca liralık cezalara konu olabilir. Kurum’un son yıllık raporuna göre bir yıl içinde uygulanan idari para cezalarının toplamı 350 milyon TL’yi aşmıştır.
İdari para cezası tek risk de değildir. Verisi hukuka aykırı işlenen kişi tazminat talep edebilir; kişisel verilerin hukuka aykırı kaydedilmesi, başkasına verilmesi veya ele geçirilmesi ile süresi dolan verilerin yok edilmemesi ise Türk Ceza Kanunu kapsamında suç teşkil edebilir.
Kurul kararlarına karşı yargı yolu da 2024 değişikliğiyle sulh ceza hâkimliklerinden idare mahkemelerine taşınmıştır. Bu alandaki en dikkat çekici gelişme ise Anayasa Mahkemesi’nin bir sigorta şirketinin bireysel başvurusu üzerine verdiği 27 Ocak 2026 tarihli karardır (B. No: 2020/32193, RG 16.06.2026). Mahkeme, Kurul’un kanunda yer almayan bir yoruma dayanarak verdiği idari para cezasının suçta ve cezada kanunilik ilkesini ihlal ettiğine hükmetmiştir. Bu karar, Kurul cezalarına karşı yürütülecek itiraz ve davalarda güçlü bir dayanak sunmaktadır; ancak şirketlerin bunu uyumsuzluk için bir güvence olarak görmemesi gerekir. Kararın sonucu, belirsiz alanlarda savunma imkânını genişletmek, açık yükümlülükleri ise ortadan kaldırmak değildir.
Yönetim için kısa kontrol listesi
- Güncel bir kişisel veri envanteri var mı ve en son ne zaman gözden geçirildi?
- Çalışan, aday, ziyaretçi ve müşteri yetkilileri için ayrı aydınlatma metinleri var mı; açık rıza yalnızca gerçekten gerektiği yerde mi alınıyor?
- VERBİS kaydı gerekiyorsa yapıldı mı ve güncel mi?
- Saklama ve imha politikası uygulanıyor mu; periyodik imha yapıldığı belgelenebiliyor mu?
- Yurt dışında barındırılan sistemler ve yurt dışı grup şirketleriyle paylaşılan veriler tespit edildi mi; standart sözleşmeler imzalanıp beş iş günü içinde bildirildi mi?
- Bordro, muhasebe, OSGB, güvenlik ve bilgi işlem hizmet sağlayıcılarıyla veri işleme sözleşmeleri var mı?
- Kamera, araç takip ve biyometrik sistemler ölçülülük açısından değerlendirildi mi?
- Yazılı bir veri ihlali müdahale planı ve 72 saatlik bildirim akışı var mı?
- Çalışanlara, özellikle saha yöneticilerine, düzenli KVKK eğitimi veriliyor mu?
Sonuç
KVKK uyumu bir kez yapılıp rafa kaldırılan bir proje değil, şirketin işleyişiyle birlikte değişen sürekli bir süreçtir. Yeni bir yazılımın kullanılmaya başlanması, yurt dışı bir ortakla çalışılması ya da yeni bir şantiyenin açılması, uyum belgelerinin de gözden geçirilmesini gerektirir. Sanayi şirketleri için asıl risk, merkezde hazırlanan politikalar ile sahadaki uygulama arasındaki boşluktadır. Bu boşluğu kapatmanın yolu; envanterden başlayan, saha yöneticilerini de içine alan ve yılda en az bir kez gözden geçirilen gerçekçi bir uyum programıdır.
Av. Uğur Can Fidan, Maltepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunudur ve İstanbul 2 Nolu Barosu’na kayıtlıdır. Bireysel ve kurumsal müvekkillere ticaret, iş, idare, icra ve iflas ile kişisel verilerin korunması hukuku alanlarında danışmanlık ve avukatlık hizmeti vermektedir.













